Backlight အပိုင္း (၂) ဆရာ ကိုစိုးျမတ္သူ

Backlight အပိုင္း (၂)
အလုပ္လုပ္ပံု အၾကမ္းဖ်င္းသိၿပီဆိုရင္ Switching IC အေၾကာင္း ဆက္ၾကရေအာင္။ ပင္ငုတ္တခုျခင္း ေျပာပါ့မယ္။

Switching IC - U1301

1.VIN - အေပါင္းဗို႔ ေပးသြင္းလမ္းေၾကာင္း
IC အတြင္းက switching ပိုင္းကို ခုတ္ေမာင္းေပးမယ့္ လိႈင္းထုတ္အပိုင္း (Oscillator) အတြက္ ေပးသြင္းဗို႔ပါ။ MTK ဖုန္းေတြမွာ ဘက္ထရီငုတ္လမ္းေၾကာင္းျဖစ္တဲ့ VBAT ကေပးသြင္းၿပီး Qualcomm ဖုန္းေတြမွာေတာ့ FET ရဲ႕ Source လမ္းေၾကာင္းျဖစ္တဲ့ VPH PWR ကတဆင့္ ေပးသြင္းတတ္ပါတယ္။ 3.7V ဘက္ထရီတတ္ထားၿပီး ပါဝါမႏိႈးခင္ VIN ငုတ္လမ္းေၾကာင္းမွာ Ground ခ်ထားတဲ့ Condenser ကို ဗို႔တိုင္းၾကည့္ပါ။ MTK ဖုန္းမွာ 3.7V ရွိေနၿပီး Qualcomm ဖုန္းမွာ 3.2V ဝန္းက်င္ ရွိပါလိမ့္မယ္။

2.EN (Enable) – IC ကို ႏိႈးေသာလမ္းေၾကာင္း
IC ကို 3.7V ေပးသြင္းထားေပမယ့္ IC အတြင္းက လိႈင္းထုတ္ပိုင္း (OSC) အလုပ္မလုပ္ေသးရင္ Switching မခုတ္ေသးတဲ့အတြက္ ဗို႔ျမင့္ မထြက္ေသးပါဘူး။ ဗို႔ျမင့္ထြက္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့အခ်ိန္ျဖစ္တဲ့ LCD မွာ အရုပ္ေပၚတဲ့အခ်ိန္တိုင္းမွာ CPU ကတဆင့္ EN လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ OSC ပိုင္းကို လွမ္းႏိႈးလိုက္ပါတယ္။ OSC ႏိုးမွ ဗို႔ျမင့္ထြက္ပါမယ္။ ဗို႔ျမင့္ထုတ္ဖို႔ မလုိေတာ့ရင္(display ပိတ္သြားရင္) EN လမ္းေၾကာင္းကို ျပန္ပိတ္ေပးလိုက္ရုံပါပဲ။

3.PWM (Pulse Width Modulation) ခုန္လိႈင္းေျပာင္းေပးျခင္း
LCD ရဲ႕ အလင္းအေမွာင္ (brightness) ခ်ိန္ညွိတာဟာ LED ေလးေတြရဲ႕ အလင္းေရာင္ အနည္းအမ်ားကို ခ်ိန္ညွိတာပါပဲ။ LED ေလးေတြ မွိန္သြားရင္ brightness က်သြားၿပီး လင္းလာရင္ brightness တက္လာတာပါပဲ။ IC အတြင္းထဲက လိႈင္းထုတ္ေပးတဲ့ OSC ပိုင္းရဲ႕ ခုန္လိႈင္းကို ခ်ိန္ညွိလိုက္ရင္ switch time ေျပာင္းသြားတာေၾကာင့္ ဗို႔ျမင့္အထြက္မွာလဲ လိုက္ေျပာင္းသြားပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ PWM လမ္းေၾကာင္းကို CTRL (Control) လို႔လဲ ေခၚၾကပါတယ္။ အဲဒီလမ္းေၾကာင္းကုိ တခ်ိဳ႕ဖုန္းေတြမွာ LCD ကတဆင့္ ျပန္ေပးတာရွိသလို ဒီဖုန္းထဲမွာေတာ့ CPU ကေန တိုက္ရိုက္ ထိန္းခ်ဳပ္ေမာင္းႏွင္ေပးပါတယ္။

4. COMB – Loop Compensation
R + C နဲ႔ Loop ကို တည္ၿငိမ္ေစဖို႔အတြက္ သံုးထားပါတယ္။ အဲ့ဒီလမ္းေၾကာင္းမွာ C တလံုးနဲ႔ Ground ခ်ထားပါတယ္။

5. SW – Switching
IC အတြင္းပိုင္းထဲက ခလုတ္အျဖစ္အလုပ္လုပ္ေပးတဲ့ FET ေလးရဲ႕ Source ငုတ္နဲ႔ ဆက္ထားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းပါ။ FET ရဲ႕ Drain ငုတ္ကို Ground နဲ႔ ဆက္ထားတဲ့အတြက္ FET Gate တခါပြင့္တိုင္း Soruce ကို အႏုတ္ဗို႔ေရာက္ေစေအာင္ ဖန္တီးထားတာပါ။ FET ရဲ႕ Gate ငုတ္ကို တစကၠန္႔အတြင္းမွာ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ အပိတ္အဖြင့္လုပ္ေပးတဲ့အတြက္ SW ငုတ္မွာလဲ အႏုတ္ဗို႔ဟာ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရာက္လိုက္မေရာက္လိုက္ ျဖစ္ေနပါမယ္။ အဲဒီ SW ကို Coil ရဲ႕ တစနဲ႔ ဆက္ေပးထားပါတယ္။

6. IFB1 နဲ႔ IFB2
VLED A ကတဆင့္ ထုတ္ေပးတဲ့ အေပါင္းဗို႔ျမင့္ဟာ LED ေတြကို တကယ္ျဖတ္စီးမစီး IC သိေအာင္ ေနာက္ျပန္ေကြ်းထားတဲ့ Feedback လမ္းေၾကာင္းေတြပါ။ အေၾကာင္းတခုခုေၾကာင့္ FB လမ္းေၾကာင္း ျပန္မေရာက္ခဲ့ရင္ OSC ကို ပိတ္ပစ္လိုက္တဲ့အတြက္ Switching မခုတ္ေတာ့တာေၾကာင့္ ဗို႔ျမင့္လဲ မထြက္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။

7. ISET
LED ေတြမွာ ျဖတ္စီးေနတဲ့ လွ်ပ္စီးေၾကာင္းကို တည္ၿငိမ္ေအာင္ထိန္းဖို႔အတြက္ R တလံုးနဲ႔ Ground ခ်ထားပါတယ္။

8. Ground
OSC ပိုင္းနဲ႔ VLED K အတြက္ အႏုတ္ဗို႔ ေပးသြင္းလမ္းေၾကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။
IC ရဲ႕ ငုတ္ေတြအေၾကာင္း သိၿပီဆိုရင္ IC နဲ႔ တြဲသံုးထားတဲ့ တျခား ကြန္ပို႔နင့္ေလးေတြအေၾကာင္း ဆက္ေျပာပါ့မယ္။

1.Booster Coil (L1301)
DC volt ကို ျမွင့္တင္ေပးႏိုင္ေအာင္ coil အတြင္းမွာ AC ျဖစ္ေအာင္ အရင္ဖန္တီးရပါတယ္။ Coil တစ္စကို အေပါင္းဗို႔ တိုက္ရုိက္ေပးထားၿပီး က်န္တစကို IC ရဲ႕ SW ငုတ္ကတဆင့္ အႏုတ္ဗို႔ ေပးသြင္းထားပါတယ္။ လိုအပ္တဲ့ဗို႔ကို ကြိဳင္အပတ္ေရနဲ႔ တြက္ခ်က္ၿပီး လိုအပ္တဲ့ အမ္ပီယာကိုေတာ့ ကြိဳင္ႀကိဳးအရြယ္အစားနဲ႔ တြက္ခ်က္ရပါတယ္။ အသံုးျပဳခ်ိန္သက္တမ္းၾကာလာရင္ ကြိဳင္အတြင္းထဲက ႀကိဳးေလးေတြမွာ သုတ္ထားတဲ့ လွ်ပ္ကာေဆးရည္ကြာက်ၿပီး ကိြဳင္အခ်င္းခ်င္း ေရွာ့က်တတ္ပါတယ္။ အဲဒါကို တန္းေရွာ့ (turn short) ျဖစ္တယ္လို႔ ေခၚၾကၿပီး မူလပတ္ထားတဲ့အပတ္ေရထက္ နည္းသြားတဲ့အတြက္ ဗို႔ထြက္လဲ နည္းသြားပါတယ္။ မီတာနဲ႔ တိုင္းၾကည့္ရင္ အဆက္အသြယ္ျပေနေပမယ့္ လိုအပ္တဲ့အပတ္ေရအတိုင္း ရွိေနမွသာ သတ္မွတ္ဗို႔အတိုင္း ျပန္ထုတ္ေပးႏိုင္မွာပါ။

2. Rectifier Diode (D1301)
Coil ထဲမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ AC ကို DC ျဖစ္ေအာင္ေျပာင္းဖို႔ တာဝန္ယူေပးရပါတယ္။ Diode မွာ Anode နဲ႔ Kathode အစြန္းႏွစ္ဘက္ပါတဲ့အတြက္ ဘက္မွားတတ္မိရင္ ထြက္လာတဲ့ ဗို႔လဲ မွားပါလိမ့္မယ္။ အရစ္အမွတ္အသား မပါတဲ့ဘက္ကို Anode လို႔ေခၚၿပီး Coil ဘက္မွာ တတ္ေပးရမွာပါ။ IC ကတဆင့္ ထုတ္ေပးတဲ့ switch time ဟာ ႀကိမ္ႏႈန္းျမင့္လြန္းတဲ့အတြက္ ႀကိမ္ႏႈန္းျမင့္ဒဏ္ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိတဲ့ High Frequency Diode မ်ားကို တတ္ဆင္ထားပါတယ္။ Diode ကို ျဖတ္စီးမယ့္ volt ကလည္း ဗို႔ျမင့္ျဖစ္လို႔ High Voltage Diode မ်ားကိုပဲ သံုးထားပါတယ္။ အဲဒီ Diode အစားထိုးမယ္ဆိုရင္ ပံုစံတူ ခံႏိုင္ရည္တူတဲ့ Diode မ်ားကိုပဲ အစားထိုးလို႔ ရမွာပါ။

3. Filter Condenser (C1352) (C1356)
VBAT လမ္းေၾကာင္းမွာ Filter အျဖစ္ အသံုးျပဳဖို႔ Condenser ထည့္ထားပါတယ္။ VBAT ဟာ 3.7 ပဲရွိတာျဖစ္တဲ့အတြက္ 10V ခံႏိုင္ရည္ရွိတဲ့ C မ်ားကို အဲဒီလမ္းေၾကာင္းမွာ အသံုးျပဳထားပါတယ္။ VLED A လမ္းေၾကာင္းမွာ သံုးထားတဲ့ C ကေတာ့ ဗို႔ျမင့္ျဖစ္တဲ့အတြက္ 50V ခံႏိုင္ရည္ရွိတဲ့ C မ်ားကိုပဲ သံုးလို႔ရပါတယ္။ VBAT Filter Condenser အစားထိုးခ်င္ရင္ ပံုစံတူတာ အစားထိုးဖို႔လြယ္ေပမယ့္ VLED A လမ္းေၾကာင္းက C ကိုေတာ့ ခံႏိုင္ရည္ဗို႔တူတာကိုပဲ အစားထိုးမွ ရမွာပါ။

4. LB Coil (LB1301) (LB1304) (LB1305)
Backlight ပိုင္းဟာ သံလိုက္စက္ကြင္းကို အေျခခံတည္ေဆာက္ထားတာျဖစ္လို႔ ထုတ္ေပးတဲ့ဗို႔ျမင့္မွာ သံလိုက္စက္ကြင္းေတြ ေရာပါသြားပါတယ္။ အဲဒီ သံလိုက္စက္ကြင္းေတြက LCD ရဲ႕ အရုပ္ပံုပိုင္းကို ေႏွာင့္ယွက္ေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ သူတို႔ကို LB Coil ေလးေတြနဲ႔ စစ္ထုတ္ေပးပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ LB Coil ေလးေတြကို VLED A နဲ႔ VLED K လမ္းေၾကာင္းေတြမွာ ထည့္ထားတာပါ။ တခါတေလ အဲဒီ Coil ေလးေတြ ျပတ္တာ ျပဳတ္တာ ျဖစ္တတ္တဲ့အတြက္ ပံုစံတူရွိရင္ အစားထိုးႏုိင္ၿပီး မရွိရင္လဲ ႀကိဳးဆက္သံုးလို႔ ရပါတယ္။

ေနာက္တပိုင္းမွာ ျပစ္ခ်က္ရွာနည္းကို ဆက္ေျပာေပးပါ့မယ္။

Backlight အပိုင္း (၁) ဆရာ ကိုစိုးျမတ္သူ

သႀကၤန္နားနီးၿပီဆိုေတာ့လဲ
ထံုးစံအတိုင္း Backlight အေၾကာင္း ေျပာၾကတာေပါ့ဗ်ာ ...

Backlight အပိုင္း (၁)

Backlight အေၾကာင္း ေျပာရရင္ LCD ကေန စေျပာရမွာပါ။
ဖုန္းထဲမွာ LCD ကို ရုပ္ပံုေဖၚဖို႔အတြက္ သံုးပါတယ္။ LCD ကို ႏွစ္ပိုင္းခြဲၾကည့္ရင္ ရုပ္ပံုျပေပးတဲ့ (Display) ပိုင္းနဲ႔ ေနာက္ခံမီးထိုးေပးတဲ့အပိုင္း (Backlight) ဆိုၿပီးရွိပါတယ္။ Display ေကာင္းရင္ ရုပ္ပံုေပၚေနေပမယ့္ Backlight ပိုင္းမေကာင္းရင္ ရုပ္ပံုကို ျမင္ရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

Backlight ပိုင္းမွာ ေနာက္ခံမီးထိုးေပးဖို႔အတြက္ LED မီးသီးေလးမ်ားကို အသံုးျပဳထားပါတယ္။ LED တလံုးကို အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ (2.5V to 3.0V ) ဝန္းက်င္ ေပးသြင္းဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ LED ေလးမ်ားကို တန္းဆက္ (series) ဆက္သံုးထားတာျဖစ္လို႔ LED အေရအတြက္အေပၚမူတည္ၿပီး ဗို႔ေပးသြင္းဖုိ႔ လိုအပ္ပါတယ္။ 10 လံုးသံုးရင္ 30V ဝန္းက်င္လိုအပ္ၿပီး 8 လံုးသံုးရင္ 24V ဝန္းက်င္ ေပးသြင္းရမွာပါ။ အဲဒါဆိုရင္ LED တန္းဆက္တတြဲမွာ အေပါင္းဗို႔ေပးသြင္းဖို႔ VLED A ငုတ္နဲ႔ အႏုတ္ဗို႔ေပးသြင္းဖို႔ VLED K ဆိုၿပီး ငုတ္ႏွစ္ငုတ္ ပါဝင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဖုန္းေတြမွာေတာ့ LED 12 လံုးသံုးရင္ 6 လံုးစီကိုတန္းဆက္ဆက္ၿပီး တန္းဆက္ႏွစ္တြဲကို ၿပိဳင္ဆက္ (parallel) ဆက္သံုးတတ္ၾကပါတယ္။ VLED A ႏွစ္ငုတ္ကို ေပါင္းေပးလိုက္ေတာ့ VLED A တငုတ္ ရပါတယ္။ VLED K ကိုေတာ့ တငုတ္စီ ထုတ္ထားတဲ့အတြက္ VLED K1 နဲ႔ VLED K2 ဆိုၿပီး ငုတ္ႏွစ္ငုတ္ ရွိလာပါတယ္။ အဲလိုဖုန္းေတြမွာေတာ့ LED 6 လံုးႏွစ္တြဲျဖစ္တဲ့အတြက္ 18V ဝန္းက်င္ပဲ ေပးသြင္းဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ Amp ေတာ့ LED တတြဲထက္ ႏွစ္ဆ လိုအပ္မွာပါ။

LED အေရအတြက္နဲ႔ တန္းဆက္ၿပိဳင္ဆက္အေပၚမူတည္ၿပီး ေပးသြင္းဗို႔ လိုအပ္လာပါၿပီ။ အဲဒီဗို႔ေတြကို ဘယ္ကရမွာလဲ။ ဖုန္းဘက္ထရီေတြရဲ႕ စံသတ္မွတ္ခ်က္ (standard) က 3.7V ပါ။ လိုအပ္ေနတာက 24V ဆိုၾကပါစို႔။ 3.7V ကေန 24V ေရာက္ေအာင္ ဘယ္လို ျမွင့္တင္ၾကမလဲ။ DC volt ဆိုတာက မူရင္းရွိေနတဲ့ဗို႔ေအာက္ ေလ်ာ့ခ်ခ်င္ရင္ လြယ္ေပမယ့္ သူ႔ထက္ျမင့္ေအာင္ ျမွင့္တင္ဖို႔ဆိုတာ မလြယ္ပါဘူး။
DC volt ကို ျမွင့္တင္ဖို႔အတြက္ DC ကို AC ျဖစ္ေအာင္ အရင္ေျပာင္းေပးရပါမယ္။ ျပန္ထုတ္ခ်င္တဲ့ DC volt အတိုင္း AC ျဖစ္ေအာင္ အရင္ေျပာင္းပါမယ္။ DC ကို AC ေျပာင္းေပးမယ့္အလုပ္ကို Coil ေလးက လုပ္ေပးမွာပါ။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Baclklight မွာသံုးတဲ့ Coil ေလးကို Booster Coil လို႔ ေခၚၾကပါတယ္။

DC volt ကို အရွင္ျဖစ္ေအာင္ Coil ထဲကို ထည့္ေပးႏိုင္ရင္ Coil ထဲမွာ သံလိုက္စက္ကြင္းသီအိုရီအတိုင္း AC ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ အဲဒါဆိုရင္ DC အေပါင္းစကို Coil ထဲမွာ တိုက္ရိုက္ထည့္ၿပီး အႏုတ္စကို ခလုတ္ပတ္လမ္း (switching circuit) နဲ႔ ထည့္ေပးလိုက္ရင္ Coil ထဲမွာ AC ျဖစ္သြားပါၿပီ။ Switching လုပ္ငန္းကို IC က တာဝန္ယူေပးပါလိမ့္မယ္။ IC ထဲမွာ ထည့္သြင္းထားတဲ့ FET ေလးရဲ႕ Gate ငုတ္ကို အပိတ္အဖြင့္အခ်က္ျပ (On Off Signal) အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျပဳလုပ္ေပးလုိက္ရင္ IC ရဲ႕ SW (switch) ငုတ္မွာ အႏုတ္ဗို႔ဟာ ေရာက္လိုက္ မေရာက္လိုက္ ျဖစ္ေနပါမယ္။ အဲဒါဆိုရင္ SW ငုတ္နဲ႔ ဆက္ထားတဲ့ Coil ထဲမွာလည္း အႏုတ္ဗို႔ဟာ ေရာက္လိုက္မေရာက္လိုက္ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ Coil ထဲမွာ AC ျဖစ္သြားပါၿပီ။
Coil ထဲမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ AC ကို Rectifier Diode တလံုးသံုးၿပီး DC ျဖစ္ေအာင္ ေျပာင္းေပးရပါတယ္။ Diode က ေျပာင္းေပးတဲ့ DC ကို တည္ၿငိမ္ေစေအာင္ Condenser တလံုးနဲ႔ ထိန္းေပးထားပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ဖုန္းေတြမွာေတာ့ Condenser အထြက္လမ္းေၾကာင္းမွာ LB Coil တလံုးခံၿပီး LED Anode စကို အေပါင္းဗို႔ ေပးသြင္းထားပါတယ္။ အေပါင္းဗို႔ျမင့္လမ္းေၾကာင္းဟာ LED A ကတဆင့္ LED K ကို ျဖတ္စီးၿပီး Switching IC ထဲသို႔ ေနာက္ျပန္ေကြ်းလမ္းေၾကာင္း (FeedBack) အျဖစ္ ျပန္ေပးထားရပါတယ္။ အဲလို ျပန္ေပးထားျခင္းအားျဖင့္ Backlight ပိုင္းက ထုတ္ေပးတဲ့ ဗို႔ျမင့္ကို LED ေတြက တကယ္သံုးမသံုး သိေစမွာပါ။

Switching IC ထဲက အႏုတ္ဗို႔လမ္းေၾကာင္းကျဖစ္ေစ သီးသန္႔ R တလံုးသံုးၿပီးျဖစ္ေစ LED K အတြက္ လိုအပ္တဲ့ အႏုတ္ဗို႔ကို ဖန္တီးေပးထားပါတယ္။
LED K လမ္းေၾကာင္းမွာ ခံသံုးထားတဲ့ R ေလးေတြရဲ႕ တန္ဖိုးက အမ်ားအားျဖင့္ 10 -15 Ohm ဝန္းက်င္ သံုးတတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီ R ေလးေတြရဲ႕ တဖက္မွာ အႏုတ္ဗို႔လမ္းေၾကာင္းျဖစ္တဲ့ Ground လမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ဆက္ထားတဲ့အတြက္ တိုင္းၾကည့္ရင္ တဖက္မွာ Ground က်ေနပါလိမ့္မယ္။ အဲ့ဒါ ပံုမွန္ပါပဲ။ အေၾကာင္းတခုခုေၾကာင့္ LED ေတြက အမ္ပီယာပိုစားေနခဲ့ရင္ (ဥပမာ ေရဝင္ျခင္း) Backlight ပိုင္းကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ အဲလိုမျဖစ္ေစေအာင္ LED ေတြရဲ႕ Kathode လမ္းေၾကာင္းမွာ Current Limit လုပ္ဖို႔ R ေလးေတြ ထည့္ထားျခင္းအားျဖင့္ သတ္မွတ္အမ္ပီယာထက္ ပိုစားလို႔ မရေတာ့ပါဘူး။

Diagram နဲ႔ Block ကို တြဲေပးထားပါတယ္။ အေသးစိတ္ ေလ့လာၾကည့္ပါ။

ေနာက္တပိုင္းမွာ Backlight IC အေၾကာင္း ဆက္ေျပာေပးပါ့မယ္။